Καρκίνος Στομάχου

Καρκίνος στομάχου: τύποι

Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι καρκίνου στομάχου ανάλογα με τη σοβαρότητα και την πρόγνωση αλλά και με τους τύπους κυττάρων που εμπλέκονται:

• Αδενοκαρκίνωμα. Αυτός ο τύπος καρκίνου μπορεί να είναι εντερικός ή διάχυτος και είναι ο πιο συνηθισμένος τύπος καρκίνου του στομάχου, με ποσοστό εμφάνισης περίπου 95%.
• Λέμφωμα. Συνήθως είναι non-Hodgkin λεμφώματα, και από αυτά το MALT λέμφωμα είναι ο πιο κοινός τύπος.
• Αδενοπλακώδες καρκίνωμα. Αυτός ο τύπος καρκίνου έχει χαρακτηριστικά τόσο του αδενοκαρκινώματος όσο και του καρκινώματος εκ πλακωδών κυττάρων και η πρόγνωση του είναι συνήθως λιγότερο ευνοϊκή.
• Στρωματικοί όγκοι (GIST) . Οι στρωματικοί όγκοι του γαστρεντερικού σωλήνα (GIST) προέρχονται από τα ενδιάμεσα κύτταρα του Cajal, τα οποία είναι εξειδικευμένα κύτταρα με χαρακτηριστικά των λείων μυϊκών κυττάρων και των νευρικών κυττάρων. Οι στρωματικοί όγκοι του στομάχου είναι δυνητικά κακοήθεις με πιθανότητα μετάστασης σε απομακρυσμένα όργανα όπως το ήπαρ, αλλά όχι σε λεμφαδένες.
• Νευροενδοκρινικοί όγκοι. Μπορεί να είναι αργά αναπτυσσόμενοι ή επιθετικοί, ενώ άλλοτε ονομάζονται και καρκινοειδείς όγκοι.

Καρκίνος στομάχου: συμπτώματα και ενδείξεις

Τα συμπτώματα για τον καρκίνο στομάχου μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με το στάδιο, αλλά τα πιο κοινά που έχουν αναγνωριστεί μπορεί να είναι:

• δυσπεψία – δυσπεπτικά ενοχλήματα (καύσος, ρεψίματα)
• αίσθηση καψίματος, καούρα
• απώλεια όρεξης, ειδικά για το κρέας
• δυσφαγία – δυσκολία κατάποσης (βλάβες της εγγύς μοίρας στομάχου)
• ρουκετοειδής εμετός (απόφραξη γαστρικής εξόδου), περιστασιακός εμετός
• κοιλιακές ενοχλήσεις
• αδυναμία
• κούραση
• φούσκωμα στομαχιού, συνήθως μετά από γεύματα
• κοιλιακός πόνος στην ανώτερη κοιλία
• ναυτία
• ίκτερος, δύσπνοια και διάταση κοιλίας
• διάρροια
• δυσκοιλιότητα
• απώλεια βάρους
• αίμα στον εμετό
• αίμα στα κόπρανα
• αναιμία εξαιτίας της αιμορραγίας

Η συμπτωματολογία του καρκίνου στομάχου είναι αρκετά κοινή και ομοιάζει με πληθώρα άλλων παθήσεων λιγότερο ή περισσότερο σοβαρών. Αυτό που θα πρέπει να κάνετε αν υπάρχει λόγος ανησυχίας είναι να απευθυνθείτε σε γιατρό και εκείνος να σας καθοδηγήσει σωστά.

Καρκίνος στομάχου: στάδια

Υπάρχουν διάφορα πρότυπα με τα οποία σταδιοποιούμε τον καρκίνο στομάχου, ωστόσο με βάση την κλινική εικόνα του μπορούμε να πούμε ότι έχουμε τα εξής στάδια:

• Μηδενικό – Αρχικό στάδιο: Ο καρκίνος περιορίζεται στο επιθήλιο (κορυφή του βλεννογόνου) του στομάχου.
• 1ο στάδιο: Παρατηρείται διείσδυση στο 1ο ή στο 2ο στρώμα του στομάχου ή στο 1ο στρώμα και στους κοντινούς λεμφαδένες.
• 2ο στάδιο: Παρατηρείται διείσδυση στο 1ο ή 2ο στρώμα και σε πιο απομακρυσμένους λεμφαδένες ή στο 3ο στρώμα και μόνο σε κοντινούς λεμφαδένες ή και στα 4 στρώματα αλλά όχι στους λεμφαδένες.
• 3ο στάδιο: Παρατηρείται διείσδυση στο 2ο ή 3ο στρώμα και σε ποιο απομακρυσμένους λεμφαδένες ή διείσδυση στο 4ο στρώμα και σε κοντινούς ιστούς ή σε κοντινούς ή σε πιο απομακρυσμένους λεμφαδένες.
• 4ο- Τελικό στάδιο: Ο καρκίνος εξαπλώνεται σε κοντινούς ιστούς και πιο απομακρυσμένους λεμφαδένες ή/και παρατηρούνται μεταστάσεις σε άλλα όργανα.

Γενικά, τα στάδια του καρκίνου του στομάχου καθορίζονται από το βάθος του όγκου στο τοίχωμα του στομάχου (στάδιο Τ), την συμμετοχή ή όχι των λεμφαδένων (στάδιο Ν) και την παρουσία ή απουσία μακρινής νόσου (στάδιο Μ).

Καρκίνος στομάχου: μεταστάσεις

Ο καρκίνος στομάχου είναι ένας τύπος καρκίνου στον οποίο παρατηρείται συχνά εμφάνιση μεταστάσεων σε άλλα όργανα. Τα όργανα που πλήττονται πιο συχνά είναι: το ήπαρ, οι λεμφαδένες, η περιτοναϊκή κοιλότητα και οι πνεύμονες.
Ειδικά τα αδενοκαρκινώματα επιδεικνύουν έντονη τάση προς τοπική εξάπλωση στους περιβάλλοντες ιστούς και συνήθως δημιουργούν απομακρυσμένες μεταστάσεις μέσω των λεμφικών, περιτοναϊκών και αιμοφόρων αγγείων. Οι δύο κύριοι τρόποι τοπικής διασποράς που έχουν κρίσιμη σημασία για τη θεραπεία του καρκίνου του στομάχου είναι:

1. Η τοπική διήθηση του γαστρικού τοιχώματος, που συνδέεται με τη διάχυση του καρκίνου στους γύρω ιστούς και τη διασπορά του στον περιτόναιο χώρο, και
2. Η λεμφική διήθηση, που αποτελεί τον κυριότερο προγνωστικό παράγοντα του καρκίνου του στομάχου.

Καρκίνος στομάχου: διάγνωση

Συχνά η διάγνωση του καρκίνου στομάχου έρχεται αργά, σε πιο προχωρημένα στάδια και αυτό διότι τα αρχικά συμπτώματα μπορεί να είναι απόντα ή παραπλανητικά ή/και ήπια χωρίς να προκαλούν προβληματισμό. Παρ΄ όλα αυτά υπάρχει μια σειρά από εξετάσεις που μπορούν να γίνουν έτσι ώστε να ταυτοποιηθεί η ύπαρξη ή όχι την νόσου και ο τύπος του γαστρικού καρκίνου.

• Γαστροσκόπηση. Πρόκειται για την κύρια εξέταση με την οποία μπορεί να γίνει η διάγνωση για τον καρκίνο στομάχου.
• Ιστοπαθολογική εξέταση. Το δείγμα της βιοψίας (το κομμάτι του ιστού που ελήφθη κατά τη γαστροσκόπηση) θα εξεταστεί σε ένα εργαστήριο από έναν παθολογοανατόμο.
• Λαπαροσκόπηση. Συνήθως διενεργείται όταν ο καρκίνος του στομάχου έχει ήδη διαγνωστεί και έχει προγραμματιστεί χειρουργείο. Τα αποτελέσματα της λαπαροσκόπησης βοηθάνε στο να επιβεβαιωθεί ότι ο καρκίνος παραμένει ακόμα στο στομάχι και αν μπορεί να εξαιρεθεί πλήρως με το χειρουργείο. Κατά τη διάρκεια αυτής της παρέμβασης, ένας λεπτός εύκαμπτος σωλήνας εισάγεται στη κοιλιά του ασθενούς διαμέσου μιας μικρής χειρουργικής οπής και συλλέγονται οι πληροφορίες.
• Ενδοσκόπηση. Στην ενδοσκόπηση του ανωτέρου πεπτικού – γαστροσκόπηση (EGD), ο γιατρός θα καθοδηγήσει μια μικρή κάμερα με φως στο στομάχι, για να ελέγξει οπτικά το όργανο.
• Ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα (EUS). Κατά τη διάρκεια ενός EUS, θα χρησιμοποιηθεί ένας ειδικός ενδοσκοπικός εξοπλισμός, που χρησιμοποιεί ηχητικά κύματα για τον προσδιορισμό του βάθους της εισβολής του όγκου και την ταυτοποίηση των λεμφαδένων γύρω από το στομάχι, οι οποίοι μπορεί να φιλοξενούν καρκινικά κύτταρα. Η εξέταση αυτή δεν είναι απαραίτητη σε κάθε καρκίνο στομάχου.
• Αξονική τομογραφία. Η αξονική τομογραφία με ενδοφλέβιο σκιαγραφικό δείχνει πόσο έχει επεκταθεί ο καρκίνος τόσο τοπικά όσο και σε άλλα σημεία του σώματος.
• Ακτινογραφία θώρακος. Αυτή πραγματοποιείται στα πλαίσια του προεγχειρητικού ελέγχου και μπορεί να αναδείξει αδρές μεταβολές του θώρακα και των πνευμόνων.
• Σάρωση ΡΕΤ, PET-CT. Μπορεί επίσης να πραγματοποιηθεί για να αποκλείσει την απομακρυσμένη εξάπλωση της νόσου, δηλαδή τις μεταστάσεις. Η εξέταση αυτή δεν είναι απαραίτητη σε κάθε καρκίνο στομάχου.

Πάντα επιστερατεύονται και οι αιματολογικές εξετάσεις για να συλλεχθούν περαιτέρω στοιχεία για την αξιολόγηση της κατάστασης του καρκίνου στομάχου.

Καρκίνος στομάχου: θεραπεία

Η θεραπεία για τον καρκίνο στομάχου διαφέρει ανά περίπτωση, τύπο καρκίνου αλλά και στάδιο στο οποίο γίνεται η διάγνωση. Για μια αποτελεσματική θεραπεία, είναι σημαντικό ο καρκίνος να διαγνωστεί όσο το δυνατόν σε πρωιμότερο στάδιο. Σε κάθε περίπτωση η αντιμετώπιση των ασθενών με καρκίνο στομάχου είναι πολυπαραγοντική και στην θεραπεία τους εμπλέκονται γιατροί διαφόρων ειδικοτήτων. Όλοι οι ασθενείς με καρκίνο στομάχου πρέπει να συζητούνται σε ογκολογικά συμβούλια, απαρτιζόμενα από ιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων όπως χειρουργούς, ογκολόγους, παθολογοανατόμους, ακτινολόγους, ακτινοθεραπευτές και γαστρεντερολόγους. Οι πιο κοινές θεραπείες για τον καρκίνο στομάχου που εχουμε στη φαρέτρα μας είναι:

Τι να περιμένει κανείς μετά την θεραπεία για τον καρκίνο στομάχου;

Συμπτώματα και παρενέργειες
Η μεγάλη πλειονότητα των ασθενών με καρκίνο στομάχου που έχουν υποβληθεί σε θεραπευτική γαστρεκτομή παρουσιάζουν μια ομαλή μετεγχειρητική πορεία χωρίς κανένα σύμπτωμα. Είναι πιθανό όμως να παρουσιαστούν συμπτώματα που σχετίζονται με τη γαστρεκτομή, μετά την ολοκλήρωση της και για άλλοτε άλλο χρονικό διάστημα. Τέτοια συμπτώματα μπορεί να είναι:

• Αγχος, διαταραχές ύπνου ή κατάθλιψη, τα οποία όμως μπορούν να βελτιωθούν με ψυχολογική υποστήριξη.
• Κόπωση, η οποία μπορεί να διαρκέσει για μήνες μετά τη θεραπεία, αλλά οι περισσότεροι ασθενείς ανακτούν τα επίπεδα ενέργειάς τους μέσα σε 6 μήνες έως 1 χρόνο.
• Διάρροιες, οπισθοστερνικός καύσος και κοιλιακό άλγος είναι μερικά ακόμα συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν σε ασθενείς μετά το χειρουργείο.

Η χημειοθεραπεία μπορεί να προκαλέσει διαταραχές μνήμης και δυσκολίες συγκέντρωσης, αλλά συνήθως αυτές είναι προσωρινές και εξαφανίζονται εντός λίγων μηνών. Τα φάρμακα, η δοσολογία καθώς και οι παρενέργειες της χημειοθεραπείας (μικρές ή μεγάλες, συχνές ή όχι) πρέπει να συζητηθούν με τον κατάλληλο παθολόγο ογκολόγο που θα χειριστεί τον ασθενή.

Ιδιαίτερα στις περιπτώσεις ολικής γαστρεκτομής αλλά λιγότερο και σε αυτές της υφολικής γαστρεκτομής, η μεγαλύτερη αλλαγή στον τρόπο ζωής που παρατηρείται μετά το χειρουργείο είναι ο τρόπος με τον οποίο κανείς σιτίζεται. Μετά από μια γαστρεκτομή, ο ασθενής πρέπει να προσαρμόσει τις διατροφικές του συνήθειες.Τα γεύματα οφείλουν και πρέπει να είναι μικρά (ένα τρίτο μιας φυσιολογικής μερίδας ενήλικα) και συχνά. Αντί δηλαδή για τα φυσιολογικά δύο με τρία γεύματα την ημέρα (πρωινό, μεσημεριανό, βραδινό), οι ασθενείς μετά γαστρεκτομή πρέπει να ακολουθούν ειδικό διατροφολόγιο με πέντε έως επτά μικρά γεύματα ημερησίως. Ένας διατροφολόγος μπορεί να βοηθήσει τον ασθενή να το πετύχει αυτό. Επιπλέον, λόγω της αφαίρεσης τμήματος ή όλου του στομάχου, ο οργανισμός μπορεί να απορροφά λιγότερη βιταμίνη Β12 και σίδηρο από το φαγητό, οπότε και προτείνονται τακτικές εξετάσεις αίματος. Συχνά είναι απαραίτητη η υποκατάσταση με ενδομυϊκή χορήγηση βιταμίνης Β12 ή/και από του στόματος σίδηρο.

Παρακολούθηση από τον γιατρό
Αφού ολοκληρωθεί η θεραπεία, οι γιατροί συνιστούν την παρακολούθηση του ασθενούς στοχεύοντας σε:

• αξιολόγηση των πιθανών ανεπιθύμητων ενεργειών της θεραπείας και τη διόρθωσή τους
• παροχή ψυχολογικής υποστήριξης και πληροφόρησης για την επιστροφή στην κανονικότητα της ζωής
• όσο το δυνατόν πιο άμεσο εντοπισμός της υποτροπής της ασθένειας.

Οι επισκέψεις παρακολούθησης θα πρέπει να προγραμματίζονται σε καθορισμένες χρονικές περιόδους. Η τακτική παρακολούθηση για τα πέντε πρώτα χρόνια μετά το χειρουργείο είναι σε όλους τους ασθενείς επιβεβλημένη. Ωστόσο, είναι σημαντικό ο ασθενής να επικοινωνεί με τον ιατρό του αμέσως όταν παρατηρεί οποιοδήποτε νέο σύμπτωμα ή σύμπτωμα που ενδέχεται να υποδηλώνει υποτροπή, όπως απώλεια βάρους, κόπωση, αδυναμία ή δυσκολία στην αναπνοή.

Στην περίπτωση που ο ασθενής έχει υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση, θα πρέπει επίσης να προγραμματιστεί μια επίσκεψη παρακολούθησης με τον χειρουργό σε τέσσερις με έξι εβδομάδες μετά την γαστρεκτομή για να επαληθευτεί η σωστή επούλωση των τραυμάτων και των αναστομώσεων (ένωση εντέρων), καθώς και η συνολική ανάρρωση του ασθενούς με επιβεβαίωση της αντίστοιχα καλής ποιότητας ζωής που χρειάζεται να έχει ο ασθενής μετά το χειρουργείο.

Τι πρέπει να γνωρίζει κανείς για να λάβει την καλύτερη θεραπεία για τον καρκίνο του στομάχου;

Η έγκαιρη διάγνωση είναι το κλειδί στην αντιμετώπιση του καρκίνου στομάχου. Επιδείνωση προϋπαρχόντων συμπτωμάτων η εμφάνιση νέων, πρέπει να οδηγήσει τον ασθενή σε επικοινωνία με το γιατρό. Μεγάλη σημασία πέραν των συμπτωμάτων έχει και το οικογενειακό ιστορικό. Άνθρωποι με επιβεβαρυμένο οικογενειακό ιστορικό για καρκίνο στομάχου πρέπει να είναι υποψιασμένοι και με εμφάνιση ήπιων συμπτωμάτων να αναζητήσουν ιατρική βοήθεια. Η γαστροσκόπηση με λήψη βιοψιών είναι η πρώτη εξέταση που πρέπει να υποβληθεί κάνεις επί υποψίας καρκίνου στομάχου. Στη συνέχεια και εφόσον επιβεβαιωθεί η διάγνωση ο γιατρός θα σας κατευθύνει ανάλογα με περαιτέρω εξετάσεις. Δεν είναι όμως η πρώιμη διάγνωση ο κανόνας. Στην περίπτωση αυτή επίσης, η ανεύρεση εξειδικευμένου χειρουργού ανωτέρου πεπτικού (οισοφάγου και στομάχου) με μεγάλη εμπειρία στον καρκίνο στομάχου είναι πρωτίστης σημασίας.

Ποιες είναι οι επιπλοκές που μπορεί να υπάρξουν μετά από μια επέμβαση για καρκίνο στομάχου; Πώς μπορούν να αποφευχθούν;

Όπως κάθε χειρουργείο έτσι και η επέμβαση για καρκίνο στομάχου (γαστρεκτομή) έχει πιθανές επιπλοκές. Οι πιθανές επιπλοκές εξαρτώνται από τη φύση και την έκταση του χειρουργείου (ολική ή υφολικη γαστρεκτομή, πολυοργανικές εκτομές), την προσπέλαση του χειρουργείου (ανοιχτή ή λαπαροσκοπική), από το στάδιο της νόσου (αρχόμενο ή προχωρημένο), από τον ίδιο τον ασθενή (συνυπάρχοντα νοσήματα ή όχι), από τον τρόπο ανακατασκευής του πεπτικού συστήματος (Billroth II ή Roux en Y) και από τον χειρουργό (δεξιότητες, εκπαίδευση και εμπειρία του). Οι επιπλοκές γενικώς μπορούν να χωριστούν σε συστηματικές ή μη-χειρουργικές και στις “χειρουργικές” επιπλοκές. Οι πρώτες αφορούν σε λοιμώξεις με συχνότερες αυτές του αναπνευστικού, καρδιαγγειακές επιπλοκές όπως έμφραγμα και αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, θρομβώσεις στις φλέβες των κάτω άκρων με επέκταση στους πνεύμονες (πνευμονική εμβολή) και άλλες λιγότερο συχνές. Οι “χειρουργικές” επιπλοκές αφορούν στην όχι συχνή αλλά με ιδιαίτερη κλινική βαρύτητα όταν παρουσιαστεί, αναστομωτική διαφυγή, περιτονίτιδα, ενδοκοιλιακές συλλογές υγρών, αιμορραγία, επανεπέμβαση, μετατροπή από μία ανοικτή σε λαπαροσκοπική γαστρεκτομή, ακόμα και θάνατο. Η πιθανότητα της σοβαρής χειρουργικής επιπλοκής της διαφυγής από την αναστόμωση, ανευρίσκεται σε ποσοστό κάτω του 5%, ενώ η θνητότητα (πιθανότητα θανάτου) στις πρώτες 30 και 90 ημέρες από την επέμβαση είναι κάτω του 2% και 3% αντίστοιχα. Σε κάθε περίπτωση ο εξειδικευμένος χειρουργός οισοφάγου και στομάχου θα σας εξηγήσει με λεπτομέρειες τόσο τα οφέλη όσο και τις πιθανές επιπλοκές ενός χειρουργείου γαστρεκτομής, καθώς επίσης και τον τρόπο αντιμετώπισης τους.